Nghệ An nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, mỗi năm phải trải qua nhiều đợt nồm ẩm kéo dài, đặc biệt là giai đoạn cuối đông sang xuân khi độ ẩm không khí thường xuyên vượt ngưỡng 85%. Trong điều kiện ấy, hơi nước ngưng tụ trên tường, đọng dưới sàn nhà và len lỏi vào từng thớ gỗ, tạo môi trường lý tưởng để mối sinh sôi. Nhiều gia đình chỉ phát hiện chiếc tủ quần áo, bộ bàn ghế hay tấm sàn gỗ yêu thích đã bị hư hại khi mối ăn rỗng bên trong, chỉ còn để lại lớp vỏ mỏng manh bên ngoài. Hiểu rõ cách bảo vệ đồ gỗ nội thất trong mùa ẩm là việc mọi gia chủ ở Nghệ An nên chủ động thực hiện thay vì chờ tới lúc thiệt hại đã rõ ràng.
Vì sao mùa nồm ẩm khiến đồ gỗ dễ bị mối tấn công
Mối là loài côn trùng ưa ẩm và sợ ánh sáng. Chúng cần độ ẩm cao để duy trì cơ thể mềm và di chuyển an toàn trong các đường hầm đất. Khi không khí bão hòa hơi nước, gỗ hút ẩm trở nên mềm hơn, hàm lượng cellulose trong gỗ cũng dễ phân giải và trở thành nguồn thức ăn hấp dẫn. Đồng thời, độ ẩm cao làm suy giảm hiệu lực của nhiều loại sơn phủ và lớp chống thấm, khiến hàng rào bảo vệ tự nhiên của đồ gỗ yếu đi đáng kể.
Tại Nghệ An, những ngôi nhà cấp bốn nền thấp, nhà nằm sát mặt đất hoặc tầng trệt của nhà ống thường xuyên tiếp xúc với hơi ẩm bốc lên từ nền. Đồ gỗ kê áp tường, áp sàn trong các không gian này gần như luôn nằm trong tầm hoạt động của mối đất, loài mối phổ biến và gây hại nặng nhất ở địa phương. Chúng làm tổ dưới lòng đất rồi đắp đường mui bằng đất trộn nước bọt để bò lên chân tủ, chân giường mà mắt thường khó nhận ra nếu không kiểm tra kỹ.
Những món đồ gỗ trong nhà dễ trở thành mục tiêu
Không phải món đồ nào cũng có nguy cơ như nhau. Mối thường ưu tiên các loại gỗ mềm, gỗ tạp, gỗ ép công nghiệp và những vật dụng ít khi được di chuyển. Trong một gia đình điển hình ở Vinh hay các huyện Diễn Châu, Quỳnh Lưu, những món sau đây thường bị nhắm tới trước:
- Tủ quần áo, tủ bếp dưới đặt sát tường và sát nền, nơi lưng tủ luôn khuất tầm mắt.
- Kệ sách, tủ tài liệu chứa nhiều giấy và bìa carton, vốn cũng giàu cellulose như gỗ.
- Chân giường, khung phản gỗ tiếp xúc trực tiếp với sàn nhà.
- Sàn gỗ tự nhiên hoặc sàn gỗ công nghiệp lát trên nền bê tông ẩm.
- Khung tranh, bàn thờ, hoành phi câu đối bằng gỗ treo hoặc kê ở góc nhà ít được lau dọn.
Điểm chung của những vật dụng này là chúng thường đứng yên một chỗ trong thời gian dài. Mối cần môi trường ổn định, tối và ẩm để xây tổ vệ tinh, nên bất cứ góc khuất nào ít bị xáo trộn đều là địa điểm lý tưởng.
Cách nhận ra đồ nội thất đang bị mối làm tổ
Trên đồ gỗ, dấu hiệu mối biểu hiện khác so với trên kết cấu tường nhà. Bạn nên chú ý những đường đất nhỏ màu nâu chạy dọc chân tủ, chân giường; đó là đường mui mà mối đắp để che chắn khi di chuyển. Khi gõ nhẹ vào bề mặt gỗ mà nghe tiếng bộp bộp rỗng thay vì tiếng đặc chắc, rất có thể phần lõi bên trong đã bị ăn mất. Một số trường hợp, cánh cửa tủ bỗng khó đóng mở, bề mặt gỗ phồng rộp bất thường hoặc xuất hiện lớp bụi gỗ mịn dưới gầm cũng là tín hiệu cảnh báo.
Vào những ngày trời chuyển mưa, mối cánh có thể bay ra từ khe tủ hay chân bàn để phân đàn, sau đó rụng cánh la liệt trên sàn. Nếu bắt gặp hiện tượng này ngay trong nhà, gần như chắc chắn tổ mối đã hình thành đâu đó rất gần chứ không còn ở ngoài vườn.
Biện pháp phòng ngừa chủ động cho đồ gỗ
Phòng ngừa luôn ít tốn kém hơn nhiều so với việc khắc phục hậu quả. Với khí hậu Nghệ An, gia chủ nên duy trì đều đặn những thói quen sau để giảm nguy cơ mối tấn công đồ nội thất:
- Kê đồ gỗ cách tường và cách sàn một khoảng nhỏ để không khí lưu thông, hạn chế đọng ẩm ở mặt sau và chân đồ.
- Dùng chân đế nhựa hoặc kim loại cho tủ, giường thay vì để gỗ tiếp xúc trực tiếp với nền nhà.
- Mở cửa thông thoáng và dùng máy hút ẩm hoặc điều hòa chế độ khô trong những ngày nồm để kéo độ ẩm trong phòng xuống dưới 65%.
- Định kỳ kéo tủ ra kiểm tra mặt sau, lau khô và quét dọn góc khuất mỗi vài tháng một lần.
- Phủ dầu bảo dưỡng hoặc sơn PU cho đồ gỗ để tạo lớp màng chống ẩm và chống mối bám.
- Không kê trực tiếp thùng carton, chồng báo cũ hay củi khô cạnh đồ gỗ vì đây là nguồn thức ăn thu hút mối.
Với sàn gỗ, khâu quan trọng nhất nằm ở giai đoạn thi công. Nền bê tông cần được chống thấm kỹ và trải lớp lót cách ẩm trước khi lát, đồng thời nên phun thuốc phòng mối xuống lớp nền. Nếu sàn đã lát rồi, hãy chú ý các mép giáp tường và khe co giãn, vì đó là lối mối thường xâm nhập.
Xử lý khi phát hiện đồ gỗ đã bị mối
Sai lầm phổ biến của nhiều người là vội vàng xịt thuốc diệt côn trùng trực tiếp lên tổ mối vừa phát hiện. Cách làm này chỉ giết được số ít mối thợ đang lộ diện và khiến đàn mối hoảng loạn bỏ chạy, di dời tổ sang vị trí khác kín đáo hơn, làm tình hình khó kiểm soát về sau. Nguyên tắc đúng là không phá vỡ đường mui và không xịt thuốc bay hơi mạnh khiến mối cảnh giác.
Thay vào đó, hãy giữ nguyên hiện trạng, đánh dấu vị trí có mối và liên hệ đơn vị chuyên môn để áp dụng phương pháp lây nhiễm, đưa hoạt chất theo mối thợ về tận tổ. Với đồ gỗ có giá trị như tủ thờ, sập gụ, tủ chè, việc bảo tồn nguyên vẹn món đồ đòi hỏi kỹ thuật xử lý nhẹ nhàng và thuốc chuyên dụng ít ảnh hưởng tới bề mặt.
Khi nào nên gọi dịch vụ diệt mối chuyên nghiệp
Nếu chỉ có một vài con mối lẻ và bạn xử lý sớm bằng cách hong khô, cách ẩm thì đôi khi vấn đề tự giảm. Tuy nhiên, khi đã xuất hiện đường mui rõ rệt, mối cánh bay trong nhà hoặc nhiều món đồ cùng bị ảnh hưởng, đó là dấu hiệu tổ mối đã trưởng thành và cần can thiệp chuyên nghiệp. Đơn vị có kinh nghiệm sẽ khảo sát toàn bộ ngôi nhà, xác định đường đi của mối và xử lý tận gốc thay vì chỉ chữa phần ngọn.
Bảo vệ đồ gỗ khỏi mối là một quá trình liên tục chứ không phải hành động một lần. Trong điều kiện nồm ẩm đặc trưng của Nghệ An, sự chủ động kiểm tra, giữ khô thoáng và can thiệp kịp thời sẽ giúp gia chủ giữ được những món nội thất giá trị bền lâu, đồng thời tiết kiệm khoản chi phí sửa chữa hoặc thay mới không hề nhỏ trong tương lai.