Gián là loài côn trùng gây phiền toái và mất vệ sinh bậc nhất trong các gia đình, nhà hàng, quán ăn tại Nghệ An. Chúng không chỉ gây cảm giác ghê sợ mà còn là tác nhân lây truyền nhiều mầm bệnh nguy hiểm như tiêu chảy, kiết lỵ, thương hàn và các bệnh đường ruột khác. Gián di chuyển qua cống rãnh, thùng rác rồi bò lên bàn ăn, chén bát, thực phẩm, mang theo vi khuẩn trên chân và cơ thể. Khí hậu nóng ẩm của khu vực miền Trung càng tạo điều kiện cho gián sinh sản nhanh chóng. Kiểm soát gián đòi hỏi sự kết hợp giữa vệ sinh môi trường, bịt kín nơi trú ẩn và sử dụng biện pháp diệt trừ đúng cách.
Hiểu về tập tính của gián
Để diệt gián hiệu quả, trước hết cần hiểu chúng sống và sinh sản thế nào. Gián là loài hoạt động về đêm, ban ngày ẩn nấp trong các khe hở tối tăm, ẩm ướt như gầm tủ bếp, sau tủ lạnh, trong hộc bàn, khe tường, đường ống nước. Chúng ăn tạp, từ vụn thức ăn, dầu mỡ, giấy, keo dán cho đến xác động vật. Một con gián cái có thể sinh ra hàng trăm con trong vòng đời, mỗi bọc trứng chứa hàng chục cá thể. Điều này lý giải vì sao chỉ cần vài con gián ban đầu, chẳng bao lâu cả nhà bếp đã tràn ngập. Gián cũng rất tinh ranh, học được cách né tránh những nơi nguy hiểm, nên việc diệt trừ cần có chiến lược.
Vệ sinh là nền tảng của kiểm soát gián
Không một biện pháp diệt gián nào phát huy tác dụng nếu nguồn thức ăn của chúng vẫn dồi dào. Vì vậy, vệ sinh sạch sẽ là bước nền tảng quan trọng nhất. Cần lau dọn ngay vụn thức ăn rơi vãi sau mỗi bữa, không để bát đĩa bẩn qua đêm, đậy kín thùng rác và đổ rác hằng ngày. Thực phẩm khô như gạo, đường, bánh kẹo nên cất trong hộp kín. Khu vực gầm bếp, sau tủ lạnh, nơi dầu mỡ và bụi bẩn tích tụ, cần được vệ sinh định kỳ vì đây là thiên đường của gián. Giữ cho nhà bếp khô ráo, sửa các vòi nước rò rỉ cũng giúp cắt nguồn nước mà gián cần để tồn tại.
Bịt kín nơi trú ẩn và đường xâm nhập
Gián từ cống rãnh và nhà hàng xóm thường xâm nhập qua các khe hở. Hãy kiểm tra và bịt kín các vết nứt trên tường, khe giữa tủ bếp và tường, lỗ thoát nước, khe cửa. Lắp lưới chắn cho miệng cống và ống thoát sàn. Việc thu hẹp nơi trú ẩn không chỉ giảm số lượng gián mà còn dồn chúng vào những khu vực ta dễ xử lý hơn. Đồ đạc, thùng carton ít dùng nên được dọn bớt vì chúng tạo ra vô số ngóc ngách cho gián ẩn nấp và đẻ trứng.
Sử dụng bả diệt gián đúng cách
Trong các biện pháp diệt gián, bả dạng gel được đánh giá là hiệu quả và an toàn nhất cho khu vực bếp. Bả được chấm thành những điểm nhỏ tại các góc khuất, khe hở nơi gián thường qua lại. Gián ăn bả rồi quay về tổ, chết đi và trở thành nguồn lây cho những con khác ăn xác đồng loại, tạo hiệu ứng dây chuyền tiêu diệt cả đàn. Điểm mấu chốt khi dùng bả là không được xịt thuốc diệt côn trùng ở gần, vì mùi thuốc sẽ xua gián tránh xa điểm bả, làm mất hoàn toàn tác dụng.
- Lau sạch vụn thức ăn và dầu mỡ mỗi ngày, không để bát bẩn qua đêm.
- Đậy kín thùng rác, cất thực phẩm trong hộp đậy nắp.
- Bịt các khe nứt, lỗ thoát nước, khe tủ bếp.
- Đặt bả gel tại góc khuất, tuyệt đối không xịt thuốc gần điểm bả.
Khi nào cần đến dịch vụ chuyên nghiệp
Với nhà ở thông thường, các biện pháp trên đã đủ kiểm soát gián nếu thực hiện kiên trì. Tuy nhiên với nhà hàng, khách sạn, bếp ăn tập thể hay khi mật độ gián quá dày, việc tự xử lý sẽ khó triệt để. Lúc này nên nhờ đến đơn vị kiểm soát côn trùng chuyên nghiệp. Họ sẽ khảo sát, xác định chủng loại gián, vị trí ổ trú ẩn rồi áp dụng phối hợp nhiều phương pháp như bả, phun tồn lưu vào khe kẽ, xử lý hệ thống cống rãnh. Quan trọng hơn, dịch vụ chuyên nghiệp còn theo dõi và xử lý định kỳ, ngăn gián tái phát theo chu kỳ sinh sản, điều mà cách diệt thủ công khó duy trì lâu dài.